Mniejszości narodowe

Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce są stosunkowo nieliczne - efekty II Wojny Światowej sprawiły, że Polska stała się krajem niemal jednonarodowym. Stwierdzenie to weszło do kanonu osiągnięć PRLu i było wielokrotnie powtarzane przez przedstawicieli władz wszelkich szczebli przy wszelkich możliwych okazjach. W efekcie zostało przyjęte za prawdę przez większość polskiego społeczeństwa, które nie spotykało już na ulicach i w życiu codziennym przedstawicieli mniejszości. W efekcie mniejszości, które oficjalnie koncesjonowano po 1956 r., pozwalając im powołać własne organizacje społeczno-kulturalne, miały kłopoty z rozwijaniem działalności - przekonywaniem ludzi do nieukrywania czy nie porzucania swojej narodowości. Nietrudno się domyślić, że władze PRLu bacznie obserwowały działalność wszystkich koncesjonowanych organizacji, a ewentualne ograniczanie ich działalności w systemie, w którym dysponentem wszelkich środków i zasobów było państwo, nie stanowiło żadnego problemu.

Zmiana ustroju na demokratyczny pozwoliła przywrócić temat mniejszości do obiegu społecznego, choć nie obyło się przy tym (i nadal się nie obywa) bez tarć i nieporozumień. Pomysł specjalnej ustawy, która regulowałaby całokształt spraw i problemów związanych z funkcjonowaniem mniejszości w państwie polskim spotkał się z silnym oporem. Stosunkowo szybko wprowadzono ułatwienia dla mniejszości w ordynacji wyborczej do Sejmu (co wynikało w praktyce ze stanu stosunków pomiędzy Polską a Niemcami w tym okresie - mimo zapisu mówiącego ogólnie o mniejszościach narodowych tylko mniejszość niemiecka była w stanie wykorzystać go w praktyce). Jakiekolwiek inne propozycje regulacji spraw mniejszości spotykały się z argumentem o państwie jednonarodowym - nikła liczebność mniejszości miała sprawiać, że regulacje takie nie byłyby potrzebne. Trzeba także pamiętać, że w okresie powojennym w spisach 
Polsko-białoruska tablica z nazwą miejscowości.
ludności nie zadawano pytania o narodowość.
Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań w 2002 r. przyniósł dane na temat składu narodowo-etnicznego Polski. Niezależnie od wszelkich zastrzeżeń co do ich wiarygodności, po raz pierwszy od II wojny światowej pojawiły się oficjalne dane, prezentujące obecność w Polsce mniejszości narodowych i etnicznych. Przystąpienie do Unii Europejskiej sprawiło, że Polska w ramach promowania swojego wizerunku jako kraju otwartego, szanującego wielokulturowość i w związku z tym świetnie pasującego do zjednoczonej Europy. ratyfikowała w 2002 r. konwencję ramową Rady Europy o ochronie mniejszości narodowych. Od tego momentu pytaniem nie było już czy uchwalić ustawę "mniejszościową", ale w jakim kształcie oraz jakie prawa należy mniejszościom zagwarantować i w jaki sposób umożliwić im ich egzekwowanie. Ostatecznie na początku 2005 r. Sejm uchwalił ustawę o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Trzecim dokumentem, którego treść bezpośrednio dotyczy sytuacji mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce stała się ratyfikowana w 2009 r. Europejska Karta Języków Regionalnych lub Mniejszościowych.

Zestawienie obowiązujących w Polsce przepisów dotyczących mniejszości narodowych i etnicznych oraz języka regionalnego można znaleźć tutaj.
Comments